Mobile & Tablets

Waarom smelt ijs van zout en hoe werkt strooizout?

Waarom smelt ijs van zout en hoe werkt strooizout?

Nu de winter weer in de startblokken staat met alle gladheid die daarbij hoort, vroeg ik me opeens af: waarom smelt ijs eigenlijk als je er zout op gooit? En hoe werkt strooizout precies?

Zout verbreekt bruggen in ijs

Het is vrij simpel: ijs bestaat uit watermoleculen die op een regelmatige wijze aan elkaar gebonden zijn via waterstofbruggen. Gooi je er zout bij (natrium- en chloride-ionen), dan wordt die regelmatige structuur verbroken. De watermoleculen verbinden zich namelijk niet alleen met andere watermoleculen, maar ook met die ionen. Voor het verdwijnen van de regelmatige structuur is een ander woord: smelten.

Zout verlaagt het vriespunt

Je kunt het ook nog anders uitleggen. Strooizout toevoegen aan water zorgt ervoor dat het vriespunt van water lager wordt. Strooizout mengt zich met het aanwezige water (in de vorm van ijs of sneeuw). Het goedje dat dan ontstaat noemen we pekel. Doordat pekel een lager vriespunt heeft dan water, zal dit minder snel bevriezen zodat minder gladheid optreedt.

Minder effectief bij strenge vorst

Dus zout verlaagt het vriespunt. Dat betekent ook dat als het nog harder gaat vriezen, strooizout minder effectief wordt. Voor strooizout wordt meestal natriumchloride gebruikt. Om bij heel lage temperaturen nog ijs te laten smelten, gebruiken ze soms calciumchloride als strooizout. Nadeel: dit zout is veel duurder.

Voldoende verkeer

Om echt effect te hebben voor gladheidsbestrijding is het wel noodzakelijk dat er voldoende verkeer over het strooisel rijdt. Alleen dan ontstaat een goede menging.

Nat zout spuiten

Als je met gladheid op de weg zit, zie je strooimachines die geen zout strooien maar een vloeistof spuiten. Dat klopt, tegenwoordig wordt meestal 'nat zout' gebruikt. De strooimachine heeft vloeistoftanks met pekel (water plus zout). Groot voordeel is dat dit mengsel veel nauwkeuriger verstrooid kan worden dan droog zout. Bovendien ontstaat hierbij veel minder stof achter de strooier. Die kan daardoor ook bijna twee keer zo snel rijden. Bovendien hecht nat zout beter aan het wegoppervlak door kristallisatie. Nog een voordeel: omdat nat zout minder snel verwaait, is het geschikt om preventief te strooien.

Nadelen van strooien

Er kleven een aantal nadelen en risico's aan het strooien van zout. Zo moeten auto's beschermd worden tegen oxidatie, omdat pekel sterk reageert met metalen. Een ander nadeel is dat de grond naast de weg zouter wordt, en daar heeft de begroeiing last van. Toch is die invloed een stuk minder geworden dan vroeger door inzet van geavanceerdere apparatuur en nieuwe technieken, zoals strooien van nat zout.

Hoeveelheid strooizout in Nederland

De hoeveelheid strooizout die in voorraad wordt gehouden is flink gedaald. In 1980 werd nog zo'n 150.000 ton zout in voorraad gehouden, nu is dat 100.000 ton. Om al dat zout te verspreiden zijn flink wat mensen en machines nodig: 1100 aanhangstrooiers, 775 laadtransporteurs en 1100 sneeuwploegen (waarvan 400 voor fietspaden).

Tekort aan strooizout

In de sneeuwrijke winter van 2009-2010 was er een flink tekort aan strooizout. Er heerste een ware strooizoutpaniek in Nederland. Rijkswaterstaat had in die winter 191.000 ton zout gestrooid op rijkswegen, bijna 38 kg per strekkende meter weg. In een gemiddelde winter strooit Rijkswaterstaat 70.000 ton. Ook het jaar daarop dreigde een tekort aan strooizout.

3.7/5 rating (3 votes)