Is visolie echt gezond?

Visolie is al jaren vét. Het zou enorm gezond zijn. Goed voor hart- en bloedvaten, je cholesterol, je spieren. En een effectieve remedie voor dementie, ADHD en depressie. Afijn, sinds een paar maanden ben ik aan de visoliecapsules. Want echte vis vind ik echt vies. Maar kloppen alle gezondheidsclaims? Ik zocht het uit.

Stinkende capsules

Dagelijks slik ik een visoliecapsule: Davitamon Compleet + Omega 3 Visolie. ‘Gezuiverde visolie’, meldt het potje geruststellend. En ‘Goed voor het hart’. Logisch, want ze zijn ‘rijk aan de vetzuren EPA en DHA’. De softgels met uitgeperste vis slik ik door terwijl ik mijn neus dichtknijp. Want ze stinken. Naar vis. Aan visoliecapsules zit niet alleen letterlijk een luchtje, zo blijkt uit mijn rondgang op internet.

Visolie koop je bij Bol.com

 

Als je net als ik toch aan de visolie wilt (baat het niet...), ben je bij Bol.com aan het juiste adres. Ze hebben er veel soorten, tegen scherpe prijzen. En vandaag besteld, is morgen in huis. De visolie die ik slik zie je hiernaast.

Gezondheidsclaims

Maar allereerst de claims die aan visolie worden toegedicht. Het is een eindeloze rij, het is zo ongeveer voor alles wel goed. Van hart- en vaatziekte tot broze nagels en reuma. En heb je last van autisme, droge ogen of diabetes? Slik visolie! Maar dit zijn de twee meest genoemde gezondheidsclaims van visolie:

  • De vetzuren uit visolie zijn belangrijk voor de hersenen. Ze bevorderen de groei van hersenweefsel en zorgen daardoor voor bijvoorbeeld een betere gemoedstoestand. Bij kinderen resulteren de vetzuren in een beter geheugen en betere leerprestaties.
  • De vetzuren uit visolie zorgen voor toename van het goede cholesterol HDL en verlaagt het slechte LDL cholesterol. Vette vis heeft daarom een gunstige invloed op hart- en bloedvaten.
  {snippet advertentie02}

Oude onderzoeken

De onderzoeken waar deze claims op gebaseerd zijn, zijn doorgaans erg oud. De meeste onderzoeken zijn van 10 jaar of langer geleden. Toch worden die onderzoeken telkens weer opgevoerd om te bewijzen hoe gezond visolie is. Op internet wemelt het van de vage sites die hameren op die gezondheidsvoordelen. En tegelijk reclame maken voor visoliecapsules.

Visolie-info.nl

Irritant aanwezig als je in Google zoekt op onderzoeken over visolie is de website Visolie-info.nl. De meest recente onderzoeken die daar opgevoerd worden, dateren echter van 2005. De website maakt ongegeneerd reclame voor allerlei voedingssupplementen waar visolie in zit. Niet echt betrouwbaar als onafhankelijke informatiebron dus.

Recente onderzoeken

Recente onderzoeken doen flink afbreuk aan alle gezondheidsclaims van visolie. Sowieso waren alleen de gezondheidsclaims voor hart- en vaatziekten door echt wetenschappelijk onderzoek gestaafd. Maar ook in die claims worden nu steeds meer gaten geschoten.

Hoogleraar Martijn Katan over visolie

Een van de wetenschappers die alle visolie-euforie flink nuanceert is Martijn Katan. Hij is hoogleraar Humane Voeding aan het Centrum voor Voedings-wetenschappen van de Universiteit Wageningen. Al in een interview met de Volkskrant in 2005 stelde hij: “Strikt genomen is er, behalve als het gaat om de bescherming tegen hart- en vaatziekten, nog geen enkel keihard bewijs voor de werking van visoliecapsules. En zelfs het effect op het hart is volgens de laatste onderzoeken zwakker dan we vijf jaar geleden dachten.”

Baby’s & depressies

In een recenter artikel in NRC Handelsblad, van 13 november 2010, schrijft hoogleraar Katan: “Aan visolie zijn vele gunstige effecten toegeschreven, onder andere op de hersenen. Visolie is rijk aan omega-3 vetzuren en die komen typisch voor in de hersenen. Omdat het lichaam deze vetzuren niet zelf kan maken moeten ze uit de voeding zijn gekomen. Vandaar dat ze worden toegevoegd aan flesvoeding voor baby’s, want hun hersentjes moeten nog groeien. Dat lijkt logisch, maar ondanks veel onderzoek is het nog steeds onzeker of die vetzuren iets bijdragen aan de intellectuele ontwikkeling van de baby. Ook effecten van visolie op depressie worden steeds twijfelachtiger.”

Zwaar weer voor gezondheidsclaims

Over de belangrijkste claim voor visolie, dat het hartaandoeningen voorkomt, schrijft Katan dat ook die claim met steeds zwaarder weer te kampen heeft.

Eskimo’s & zeehondenspek

De oorsprong van die gezondheidsclaim ligt in de jaren 70 van de vorige eeuw. Deense onderzoekers ontdekten dat Eskimo’s enorme hoeveelheden zeehondenvlees en -vet verorberden, en toch geen hartinfarcten kregen. En dat terwijl vlees en dierlijk vet werden beschouwd als slecht voor je hart. Maar zeehondenspek is geen gewoon spek: zeehonden eten vis en daarom bevat hun spek veel omega-3 vetzuren. Daarvan was destijds al bekend dat het trombose en daarmee hartinfarcten tegengaat.

Heilzame werking?

Verschillende onderzoeken, waaronder een groot Italiaans onderzoek, leken dat te bevestigen: mannen die vis aten of visolie slikten, liepen minder kans om te sterven aan een hartaandoening dan degenen die geen vis aten. Alom werden grote experimenten gestart om definitief de heilzame werking van visvetzuren bij hartpatiënten aan te tonen. En toen droogde de stroom van gunstige uitkomsten op. De meeste recente onderzoeken naar de effecten van visolie op hart- en vaatziekten stellen teleur.

Spectaculair succes niet te reproduceren

Hoogleraar Katan: “Als je echt wilt kan je hier en daar nog wel een gunstig effect zien, maar het spectaculaire succes van het eerste Italiaanse onderzoek is niet te reproduceren. Was er iets mis met dat onderzoek? Of krijgen patiënten tegenwoordig zulke goede medicijnen dat visolie daar niets meer aan toe kan voegen? En mensen die vis eten en langer leven — doen die andere gezonde dingen waardoor hun harten gezonder blijven?”

Onderzoek van de Nierstichting

Toch zijn er wel degelijk recente onderzoeken waarin visolie goed uit de bus komt. Zo blijkt uit onderzoek uit augustus 2014, gefinancierd door de Nierstichting, dat na een hartinfarct de nierfunctie twee keer zo snel daalt als bij normale veroudering, maar dat extra visolie deze snelle achteruitgang remt.

Onderzoek van de Hartstichting

Een andere onverdachte bron, de Hartstichting, heeft wetenschappelijk onderzoek op een rij gezet naar het effect van visoliecapsules op het cholesterolgehalte. “Het onderzoek heeft geen wetenschappelijk bewijs geleverd dat visoliecapsules het cholesterolgehalte in het bloed verlagen. Wel is in enkele onderzoeken aangetoond dat de kans op plotse hartdood verlaagd is. Mogelijk komt het gunstige effect van vis niet alleen door de visvetzuren, maar spelen ook andere stoffen in vis een rol. Verse vis heeft daarom de voorkeur”, aldus de Hartstichting.

Voedingscentrum zet geclaimde effecten op een rij

Tot slot nog een onafhankelijke en onverdachte bron: het Voedingscentrum. Die zet alle geclaimde effecten van visolie op een rij en geeft aan of en zo ja in hoeverre ze gestaafd worden door wetenschappelijk onderzoek. Hieronder staan ze op een rij:

  • De vetzuren EPA en DHA verkleinen het risico op een hartinfarct. Daarom geldt het advies om 2 keer per week vette vis te eten. Voor mensen die geen vis eten, zijn visoliecapsules met EPA en DHA een alternatief.
  • Meer dan 2 keer per week vis eten levert niet of nauwelijks extra effect op. Mensen die een verhoogd risico lopen op hart- en vaatziekten of eerder een hartinfarct of beroerte hebben doorgemaakt, kunnen wel baat hebben bij meer vis. Omdat vooral vette vis schadelijke stoffen kan bevatten, is het wel verstandig daarbij te variëren.
  • EPA en DHA hebben niet of nauwelijks effect op het cholesterolgehalte. Wel hebben ze een gunstige invloed op andere, op zichzelf staande risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals het gehalte van triglyceriden in het bloed, de vaatwandfunctie, ontstekingsreacties en de bloedstolling.
  • EPA en DHA blijken vooral een effect te hebben op acute hartsterfte, of plotselinge hartstilstand, met name bij mensen die al eerder een hartinfarct hebben doorgemaakt. Dat komt doordat ze een gunstig effect hebben op het hartritme. Viseters hebben bovendien minder kans op een herseninfarct dan niet-viseters.
  • Te vroeg geboren baby’s: EPA en DHA spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van gezichtsvermogen en zenuwstelsel van te vroeg geboren baby’s. Het staat nog ter discussie of het zinvol is omega-3-vetzuren toe te voegen aan zuigelingenvoeding voor voldragen baby’s. Er zijn enige aanwijzingen voor een gunstig effect op de cognitieve ontwikkeling.
  • Zwangere vrouwen: aanvulling van de voeding met EPA/DHA-supplementen of meer vette vis, levert hogere gehaltes op in het bloed. Hiervan zijn nog geen duidelijke effecten aangetoond op de groei en ontwikkeling van de baby. Wel zijn er enkele aanwijzingen voor een gunstig effect op het geheugen van de moeder en een kleinere kans op depressiviteit. Deze effecten zijn echter niet in alle studies gevonden.
  • Gedragsstoornissen, depressie en dementie: een aantal studies wijst op een mogelijk gunstig effect van het slikken van omega-3 vetzuren bij slecht leergedrag en depressiviteit. Verder zijn er aanwijzingen dat ze positieve effecten hebben op gedragsstoornissen zoals hyperactiviteit (ADHD). Gerapporteerde effecten zijn nog onvoldoende onderbouwd en deels tegenstrijdig. Het ontbreekt nog aan gecontroleerde studies van voldoende omvang. Dat geldt ook voor een mogelijk beschermend effect van omega-3-vetzuren uit vis op het voorkomen van dementie.
  • Reuma: omega-3-vetzuren hebben een ontstekingsremmende werking. Bij aandoeningen als reumatische artritis kunnen supplementen met visolie gunstige effecten hebben. De omvang en kwaliteit van de studies zijn echter nog ontoereikend voor een definitief oordeel.
  • Kanker: er zijn aanwijzingen dat te veel ALA het risico op prostaatkanker verhoogt. Het gaat dan om relatief hoge innemingen. N-3-vetzuren beschermen mogelijk tegen borstkanker en kanker van de dikke darm. Enkele studies wijzen erop dat een eetpatroon met veel EPA het gewichtsverlies door afbraak van spier- en vetweefsel bij kankerpatiënten zou kunnen vertragen of beperken. De onderbouwing is echter nog onvoldoende om hierover uitspraken te kunnen doen.

Plussen & minnen

Alles bij elkaar opgeteld en van elkaar afgetrokken: wat ben ik wijzer geworden? Moet ik doorgaan met visoliecapsules slikken? Misschien houd ik me voorlopig maar aan het devies: baat het niet dan schaadt het niet. En dan maar hopen dat visolie inderdaad niet schaadt. Bijvoorbeeld omdat er in uitgeperste vis dioxine zit.

FOTOCREDITS

Foto: © Jo Christian Oterhals op Flickr (Creative Commons)

3.7/5 rating (20 votes)

  • Tags voor dit artikel: gezondheid | visolie

  • Leuk als je mijn blog deelt:
    Bookmark and Share

  • Leuk als je hieronder reageert:
    blog comments powered by Disqus