De Kim Utopie | Expositie over Noord-Korea in het Drents Museum

De Kim Utopie | Expositie over Noord-Korea in het Drents Museum
De Kim Utopie | Expositie over Noord-Korea in het Drents Museum

‘De Kim Utopie’ in het Drents Museum, je zou er bijna blij van worden. Beelden van heldhaftige soldaten, arbeiders blakend van gezondheid, een land van overvloed, loftuitingen aan de Grote Leider. Bijna, want de werkelijkheid staat in schril contrast met deze droombeelden. Een dictatoriaal regime dat de bevolking snoeihard onderdrukt, hongersnoden en grensconflicten. Ik durf het bijna niet te bekennen, maar ondanks dat hebben we gelachen om Kim Jong-il. Sssttt, niet verder vertellen.

Inkijkje in het gesloten Noord-Korea

De tentoonstelling ‘De Kim Utopie - Schilderkunst uit Noord-Korea’ geeft aan de hand van ruim 80 schilderijen en werken op papier een inkijkje in het gesloten Noord-Korea. De expo toont hoe het regime socialistisch-realistische kunst inzet om een utopisch Noord-Korea neer te zetten: de Kim Utopie. Dit is de vierde expositie in de serie Internationaal Realisme in het Drents Museum. De expo is nog te zien tot eind augustus 2015.

{snippet advertentie01}

Verzameld door postzegelhandelaars

De doeken zijn in een halve eeuw bijeen geschilderd, van 1960 tot 2010, door professionele Noord-Koreaanse schilders in staatsdienst. Ze zijn verzameld door twee Nederlandse ondernemers: Willem van der Bijl en Ronald de Groen. Ze kenden elkaar van de postzegelhandel.

  {snippet advertentie02}

Ambachtelijke schoonheid

Van der Bijl had een kantoor bij hoofdstad Pyongyang. Eind jaren 90 nam hij wat schilderijen mee voor De Groen. Die werd getroffen door de ambachtelijke schoonheid van het socialistische realisme. Vanaf 2000 gingen ze de Noord-Koreaanse kunst serieus verzamelen, samen met een speciaal daarvoor aangestelde groep Noord-Koreanen. De totale verzameling telt liefst 3500 werken.

Geïdealiseerde samenleving

En inderdaad, er gaat een vreemde aantrekkingskracht uit van de beelden die het Drents Museum ons voorschotelt. Energieke jonge vrouwen, gehuld in smetteloze legeruniformen. Even verderop gezond blozende gezichten van politieagenten in Pyongyangse straten. Ze zijn buitengewoon vrolijk, de hevige sneeuw kan ze niet deren. Op het platteland is het ook al goed toeven, zien we even verder: lachende vrouwen dragen goedgevulde manden met groenten, terwijl de goedgemutste kok een pan soep bereidt. Het paradijs is er niets bij.

Kim: vaderlijk & wijs

De Grote Leiders van Noord-Korea, de drie generaties Kims, komen natuurlijk ook prima uit de verf. Vaderlijk en wijs glimlachen ze op bijna elk doek, en altijd kijken hun onderdanen met bewondering naar hun leidsmannen. Om ze alle drie even op een rij te zetten: Kim Il Sung, die de Democratische Volksrepubliek Korea onder zijn hoede had van de start in 1948 tot 1994, Kim Jong-il die het land leidde van 1994 tot 2010 en Kim Jong-un, die het roer in 2010 overnam.

Kimjongilia

Door de kunstenaars heel serieus bedoeld, maar voor ons een running gag was de Kimjongilia, een begoniavariant genoemd naar Kim Jong-il. Je ziet hem op tal van schilderijen terugkeren. In een vaas op de tafel. In de hand van een stralende vrouw. Op een immens billboard in Pyongyang. Een meisje houdt in de neerdwarrelende sneeuw een paraplu op... om de Kimjongilia te beschermen. Je schijnt ook nog een orchidee te hebben: de Kimilsungia, genoemd naar il's vader.

Foto-expositie North Korean Perspectives

Na het zoveelste zalige beeld hadden we goed genoeg van de Kim Utopie. Hoeveel schone schijn kan een mens verdragen? We togen daarom naar gene zijde van het Drents Museum, waar het Noord-Koreaanse paradijs een ferme koude douche krijgt in de fototentoonstelling North Korean Perspectives. Met veel beelden van het Noord-Korea zoals het werkelijk is.

Het Land van de Grote Leugen

En dan zien we foto’s van het grauwe, harde leven op het platteland of in de stad. Niks geen gezonde, gezellige burgers of heldhaftige arbeiders. Keihard ploeteren op karig land, of in steden waar het armoe troef is. Zo zien we bijvoorbeeld foto’s van de Franse journalist Philippe Grangereau die in 2000 naar Noord-Korea reisde en zich voordeed als toerist. Hij publiceerde het fotoboek ‘Het Land van de Grote Leugen’. Die titel zegt al genoeg.

Tussen utopie & werkelijkheid

Mooi zichtbaar wordt het verschil tussen droom en werkelijkheid in kunstwerken waarin een utopisch schilderij aanéén gefotoshopt is met een afbeelding van het dagelijks leven. Stralende boeren die vrolijk ploegen in vruchtbare aarde naast afgetobde landarbeiders die de schop in arme grond drijven. Wie de fotograaf is weet ik helaas niet.

Massaspelen: perfecte choreografie

Geweldig ook zijn de foto’s van Philippe Chancel van de massaspelen waar duizenden burgers aan meedoen. Zo’n 30.000 burgers creëren samen prachtige beelden met behulp van bordjes. Je ziet een perfecte choreografie van iconische afbeeldingen van de oorlog tegen de Japanners in de vorige eeuw en van de vaderlijke glimlach van de Grote Leider van de natie. Even verderop zagen we ook een video van deze indrukwekkende evenementen. Verwonderd vroegen we ons af: hoe krijgen ze dat in vredesnaam voor elkaar?

Kim Jong Il looking at things

En viel er nog wat te lachen ook? Jazeker. Om het boek ‘Kim Jong-il looking at things’ dat bij de expositie lag. Pagina na pagina van Kim Jong-il, vaak met een grote zonnebril op, die naar objecten of mensen kijkt. Looking at a roasted pig, looking at a computer desktop, looking at fish, looking at beauty products, looking at a grocery store refrigerator, looking at female soldiers. Eerlijk gezegd kwamen we niet meer bij van Kim. Ssstttt!

Klik op de foto's om te vergroten

5.0/5 rating (4 votes)

  • Tags voor dit artikel: Drents Museum | exposities | musea

  • Leuk als je mijn blog deelt:
    Bookmark and Share

  • Leuk als je hieronder reageert:
    blog comments powered by Disqus